Rynek jednoosobowych działalności gospodarczych (JDG) w Polsce zmienia charakter. Wchodzimy w okres, w którym działalność gospodarczą prowadzić będą przede wszystkim ci, którzy faktycznie chcą prowadzić biznes, a nie ci, którzy dotychczas byli do niej zmuszani przez system.

Dane za trzeci i czwarty kwartał 2025 r. pokazują, że JDG nadal się kurczy. W III kwartale 2025 liczba nowych i wznowionych firm (118 tys.) była znacznie niższa od sumy zawieszeń i zamknięć (148 tys.), co przełożyło się na ujemną wartość indeksu InfoCredit JDG, czyli -30 tys. pkt.

W czwartym kwartale (do listopada) sytuacja pozostała podobna: aktywność na plusie  wyniosła 76,8 tys., a na minusie 92,7 tys., co oznacza wartość indeksu  -15,8 tys. Pamiętajmy, że to dane po listopadzie. Koniec grudnia to totalny odwrót i wielki skok zawieszeń. Wartość indeksu na koniec roku może być więc dużo niższa.

Trend jest jednoznaczny – więcej osób porzuca działalność, niż ją zaczyna. I ten trend powoli się pogłębia. Brak już nawet jednorazowych, sezonowych, mocnych wyskoków na plus. Przykład? Po drugim kwartale 2022 r. indeks JDG IC liczony kwartalnie był wart ponad 17 tys. pkt (czyli nowych i wznowionych było o 17 tys, więcej niż zamkniętych i zawieszonych). Od tej pory wychodzi na plus sezonowo nieznacznie powyżej wartości 0.

To wszystko zbiega się z wyjątkowo dobrą sytuacją na rynku pracy. Bezrobocie od miesięcy utrzymuje się na niskim, stabilnym poziomie (maj: 5,0%, czerwiec: 5,1%, lipiec: 5,4%, sierpień: 5,5%, wrzesień–październik: 5,6%). W warunkach niemal pełnego zatrudnienia etat staje się atrakcyjniejszy niż model B2B: zapewnia stabilność, niższe ryzyko i brak konieczności bieżącego finansowania składek. Dla wielu osób pracujących z jednym klientem to powrót do prostego wyboru: „etat albo nic”.

Dodatkowo na horyzoncie pojawia się czynnik regulacyjny. Nowe uprawnienia Państwowej Inspekcji Pracy, planowane na 2026 r., pozwolą inspektorom administracyjnie przekwalifikować B2B lub umowę cywilnoprawną na etat, jeśli faktyczny sposób świadczenia usług odpowiada stosunkowi pracy. Choć po poprawkach decyzja nie będzie oznaczała już natychmiastowej egzekucji, a stronom pozostanie przestrzeń na korektę modelu współpracy, dla wielu firm to sygnał: pozorne samozatrudnienie jest ryzykowne.

To wszystko oznacza rosnącą przewagę etatu nad B2B, szczególnie w branżach, gdzie samozatrudnienie pełniło funkcję substytutu umowy o pracę. W 2026 r. można spodziewać się dalszego spadku liczby JDG opartych na współpracy 1:1 z pracodawcą oraz stopniowego przeprofilowania rynku w stronę firm świadczących usługi dla kilku lub wielu klientów.

Co to oznacza z perspektywy różnych grup?

Przedsiębiorcy i mikroprzedsiębiorcy

– Większą niepewność współpracy w systemie B2B. Konieczne będzie klarowne dokumentowanie samodzielności współpracownika lub przeprojektowanie zakresów obowiązków.
– Rosnące koszty pozyskiwania specjalistów. Osoby o wyższych kwalifikacjach, mile widziane przez przedsiębiorcę, częściej będą preferować etat.
– Potrzebę bardziej elastycznych modeli biznesowych. To może być łączenie etatów z kontraktami zadaniowymi, współpraca projektowa, konsorcja mikrofirm.
– Większą selektywność w zakładaniu firmy. JDG zakładać będą głównie osoby faktycznie chcące prowadzić biznes, nie zaś etatowcy na B2B.

Osoby pracujące na JDG/B2B

– Mniejsza opłacalność samozatrudnienia w relacji 1:1 z pracodawcą.
– Wyższe ryzyko kontroli PIP i konieczność dostosowania modelu pracy.
– Atrakcyjność etatu rośnie. Stabilność, przewidywalność, urlop, ZUS po stronie pracodawcy.
– Dla specjalistów IT i branż kreatywnych model B2B pozostanie popularny, ale bardziej zadaniowy, elastyczny, z wieloma klientami.

Prognozy InfoCredit

Co może się zmienić na rynku JDG w 2026 roku?

– Dalszy spadek liczby JDG, dawnych „etatowych”. Przepisy PIP oraz niskie bezrobocie będą wypychać z rynku działalności prowadzone tylko po to, by obniżyć koszt pracodawcy i zwiększyć dochód na rękę.
– JDG ogółem może spadać, ale liczba aktywnych firm faktycznie prowadzących biznes pozostanie stabilna.
– Zmiana struktury rynku JDG. Więcej będzie firm usługowych działających projektowo (IT, doradztwo, kreatywne, inżynieria), mniej samozatrudnienia w logistyce, sprzedaży, administracji i usługach prostych.
– Rosnące znaczenie relacji i współpracy z wieloma klientami. Model „jedna firma jeden klient” będzie obarczony ryzykiem kontroli. Przedsiębiorcy zaczną budować portfele klientów, aby realnie uzasadnić działalność.
– Trend się utrzyma. Jeśli nie pojawią się nowe ulgi lub uproszczenia, indeks InfoCredit w 2026 r. pozostanie ujemny, choć prawdopodobnie z wolniejszym tempem spadku niż w 2025.